Inhoud

Hoe belangrijk is AI geworden bij bedrijven?

Vacatures blijven maanden open staan, planningen lopen vast en klanten wachten langer op antwoord. Volgens het CBS heeft 64 procent van de Nederlandse bedrijven last van personeelstekort. Dat verandert de rol van AI bij bedrijven. Voor steeds meer ondernemers is het een manier om werk gedaan te krijgen dat anders blijft liggen. Hoe belangrijk is AI dan echt geworden? Dat hangt af van de omvang van het bedrijf en van de reden waarom het ermee begint.

AI bij bedrijven in cijfers

In 2025 gebruikte ongeveer een derde van de Nederlandse bedrijven met tien of meer werkzame personen een of meer AI-technologieën. Bij bedrijven met tien tot twintig werkzame personen was dat een kwart. Onder de microbedrijven met twee tot tien werkzame personen komt het aandeel uit op 13,8 procent, blijkt uit het onderzoek van het CBS naar microbedrijven. Grotere bedrijven gebruiken AI vaker, terwijl Nederland relatief veel kleine bedrijven telt. Dat is goed om te weten bij het lezen van de cijfers.

Hogere percentages in andere onderzoeken meten vaak een andere groep. Softwareleverancier Aptean liet 1.535 besluitvormers ondervragen bij bedrijven met een jaaromzet vanaf tien miljoen dollar, onder meer in Nederland, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Daarvan gebruikt of implementeert 98 procent AI. Dat cijfer zegt veel over grote bedrijven en weinig over de gemiddelde ondernemer.

Personeelstekort als aanjager

In april 2026 meldde 64 procent van de bedrijven personeelstekort. Bijna dertig procent van alle bedrijven noemt meer automatisering, met robots of AI-ondersteuning, als belangrijkste reactie. Een jaar eerder was dat 24,7 procent. Toen koos de meerderheid er nog voor om het bedrijf aantrekkelijker te maken voor nieuwe medewerkers, bijvoorbeeld met een hoger salaris. Dat blijkt uit de cijfers van het CBS over personeelstekort en automatisering.

Het verschil tussen groot en klein is opvallend. Bij bedrijven met 250 of meer werknemers kiest 40,4 procent voor automatisering, bij kleine bedrijven van 5 tot 49 werknemers 20,1 procent. Even veel kleine bedrijven beperken liever hun productie of aanbod. In de ICT stijgt het aandeel het sterkst, van 28,5 naar 44,1 procent.

Een kanttekening: het CBS vraagt naar automatisering in brede zin, dus robots en AI samen. Hoeveel daarvan AI is, blijft in deze cijfers onzichtbaar. Voor AI bij bedrijven laat het wel zien waar de vraag vandaan komt. Bedrijven met te weinig handen zoeken andere manieren om hetzelfde werk te doen.

Veel gebruik, onduidelijk resultaat

Datzelfde Aptean-onderzoek laat zien dat 82,5 procent van de ondervraagden de waarde van AI duidelijk vindt maar nog niet volledig benut. Bijna alle bedrijven in die steekproef werken dus met AI, terwijl de meeste er nog niet uithalen wat erin zit. Omdat het om een leveranciersonderzoek gaat, is enige voorzichtigheid op zijn plaats.

Het gebruik ontstaat bovendien vaak zonder plan. De AI-barometer 2025 van ECOOM, een onderzoek onder Vlaamse bedrijven, laat zien dat bij 48,9 procent van de bedrijven die AI gebruiken het initiatief bij individuele medewerkers ligt. Bij 28,4 procent komt het van het management. Slechts 31,8 procent van de betrokken bedrijven zette onder invloed van de AI Act stappen rond AI-geletterdheid of veilig en ethisch gebruik. De onderzoekers concluderen dat het gebruik daardoor experimenteel en versnipperd blijft. Zolang medewerkers zelf de tools kiezen, is AI bij bedrijven in Vlaanderen vooral een verzameling losse initiatieven.

Banen en regels, wat staat vast

AI valt vaak als reden bij reorganisaties. ING meldde in 2025 dat de bank tot eind 2026 tot 950 banen in Nederland wil schrappen, deels omdat AI functies kan overnemen. Experts zijn voorzichtiger. UWV-arbeidsmarktdeskundige Rob Witjes noemt hogere kosten voor transport en salarissen als belangrijkste reden voor reorganisaties, en hoogleraar Olaf van Vliet van de Universiteit Leiden ziet ook andere factoren dan AI. Het CBS stelde eerder vast dat bedrijven die AI gebruiken groter zijn en een hogere toegevoegde waarde hebben, maar of dat door AI komt, blijkt daaruit nog niet. AI is dus een factor in het banendebat en geen bewezen hoofdoorzaak.

Ook de regels veranderen. De Digital Omnibus op AI, die de AI Act aanpast, is op 27 juli 2026 in werking getreden. Transparantieverplichtingen gelden sinds 2 augustus 2026. Op 2 december, over ruim twee weken, volgen de regels voor het markeren van AI-gegenereerde content bij systemen die al op de markt waren. De zwaarste eisen voor AI-systemen met een hoog risico, bijvoorbeeld bij werving of onderwijs, zijn uitgesteld tot 2 december 2027. Voor AI bij bedrijven betekent dat meer tijd om beleid op orde te brengen.

Wat ondernemers er nu mee kunnen

Hoe belangrijk is AI dus geworden? Voor grote bedrijven en in de ICT al behoorlijk, voor de kleinste bedrijven nog bescheiden, en overal blijft het resultaat achter bij het gebruik. Een praktische start is het werk dat door het personeelstekort blijft liggen, zoals terugkerende administratie of klantvragen die steeds hetzelfde zijn.

Wie met AI toepassen in bedrijf begint, legt eerst vast welke tools medewerkers mogen gebruiken en welke gegevens niet in een chatbot horen. Daarna loont het om per toepassing te meten wat die oplevert, bijvoorbeeld in bespaarde uren, voordat het gebruik groter wordt. Voor kleine bedrijven, waar het gebruik nu het laagst ligt, is één toepassing die aantoonbaar tijd bespaart een beter begin dan een breed pakket aan tools.

Een ogenblik geduld...
info@socialbrands.nl
9.6 43 beoordelingen
Route Social Brands is in de hele wereld bereikbaar via onze website. Bel of stuur een email als je ons wilt bereiken.